O‘ZBEKISTON TASHQI SAVDO BALANSI TAHLILI VA UNING TARKIBINI DIVERSIFIKATSIYALASHNING IQTISODIY-MATEMATIK MODELI

Abstract

Maqolada O'zbekiston tashqi savdo balansining hozirgi holati, dinamikasi va tarkibiy xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotning dolzarbligi mamlakat eksportida xomashyo va past qo'shilgan qiymatli mahsulotlar ulushining yuqoriligi hamda savdo hamkorlari geografiyasining cheklanganligi bilan izohlanadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi — tashqi savdo balansiga ta'sir etuvchi omillarni aniqlash va uning tovar hamda geografik tarkibini diversifikatsiyalashga yo'naltirilgan iqtisodiy-matematik modelni ishlab chiqishdan iborat. Ishda statistik tahlil, korrelyatsion-regression tahlil, dinamik qatorlar usuli hamda optimallashtirish modellaridan foydalanilgan. Natijada tashqi savdo tarkibidagi nomutanosiblikni kamaytirish va eksport salohiyatini oshirishga qaratilgan model parametrlari asoslab berilgan. Olingan natijalar asosida tashqi savdo siyosatini takomillashtirish va eksportni diversifikatsiyalash bo'yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.