O'ZBEKISTON EKSPORTINI DIVERSIFIKATSIYA QILISH STRATEGIYASI: MAHSULOT VA BOZORLAR JIHATIDAN TAHLIL

Abstract

Eksport diversifikatsiyasi rivojlanayotgan mamlakatlar iqtisodiy barqarorligi va o'sishining asosiy omili hisoblanadi. Tadqiqotda O'zbekiston eksportining mahsulot va geografik diversifikatsiya darajasi baholangan, asosiy muammolar aniqlangan va diversifikatsiya strategiyasi ishlab chiqilgan. Men 2018-2023 yillar statistik ma'lumotlarini tahlil qilib, O'zbekiston eksportining yuqori konsentratsiyasini aniqladim: 10 ta mahsulot eksportning 65.2% ini, 5 ta bozor 51.1% ini tashkil etadi. Herfindahl-Hirschman indeksini hisoblash natijalariga ko'ra, O'zbekiston eksporti kam diversifikatsiyalangan (HHI=0.187 mahsulotlar, 0.092 bozorlar). Men uchta diversifikatsiya yo'nalishini taklif qildim: (1) qo'shimma qiymat yuqori mahsulotlar eksporti (tekstil, oziq-ovqat sanoati, farmatsevtika), (2) yangi bozorlarni ochish (Yevropa Ittifoqi, Janubiy-Sharqiy Osiyo, Yaqin Sharq), (3) xizmatlar eksporti (turizm, IT, transport-logistika).